Viêm mũi dị ứng là một bệnh rất thường gặp ở mọi lứa tuổi, biểu hiện qua tình trạng niêm mạc mũi bị phù nề, viêm đỏ do tiếp xúc với các tác nhân dị ứng như gió lạnh, nấm mốc, phấn hoa, bụi, sợi lông,… kích thích phản ứng dị ứng phóng thích Histamin vào niêm mạc hô hấp dẫn đến các triệu chứng như nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi,… Ở một số trường hợp, viêm mũi dị ứng còn có thể đi kèm với các triệu chứng dị ứng toàn thân khác như nổi mề đay, viêm kết mạc dị ứng...

1. Nguyên nhân gây ra bệnh Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng xảy ra khi có những yếu tố sau:

• Cơ địa dị ứng: là yếu tố chính trong cơ chế bệnh sinh của viêm mũi dị ứng. 
• Di truyền: nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên đáng kể nếu người thân (cha mẹ, anh chị em ruột, ông bà,…) mắc bệnh hoặc mắc các bệnh có cơ chế dị ứng khác như viêm kết mạc dị ứng, viêm da cơ địa, mề đay mãn tính.
• Hệ miễn dịch suy giảm: làm tăng nguy cơ bùng phát các phản ứng dị ứng. 
• Tiếp xúc với dị nguyên gây dị ứng như gió lạnh, nấm mốc, phấn hoa, bụi, sợi lông động vật, khói thuốc lá, hóa chất,…

1. Triệu chứng của Viêm mũi dị ứng

Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng thường gặp bao gồm:

• Chảy nước mũi, nghẹt mũi, ngứa mũi.
• Hắt hơi nhiều liên tục – đặc biệt là khi tiếp xúc với các dị nguyên như không khí lạnh, nấm mốc, phấn hoa,…
• Ngứa cổ họng, ngứa mắt, có thể bị đỏ mắt và chảy nước mắt.
• Viêm mũi dị ứng thường gây tiết chảy nước mũi trong suốt. Tuy nhiên, trong trường hợp bội nhiễm (nhiễm khuẩn thứ phát) có thể khiến nước mũi chuyển thành màu vàng đục.
• Niêm mạc mũi phù nề khiến dịch tiết hô hấp chảy xuống họng, kích thích phản ứng ho, đằng hắng. Đôi khi gây khàn tiếng và ngứa cổ họng.
• Có thể đi kèm với một số tổn thương da do phát ban, nổi mề đay, viêm da cơ địa…

1. Viêm mũi dị ứng có nguy hiểm không?

Viêm mũi dị ứng là bệnh hô hấp khá phổ biến ở mọi lứa tuổi. Thực tế, bệnh lý này không quá nghiêm trọng vì tình trạng viêm mũi hoàn toàn không có sự tham gia của virus và vi khuẩn. Tuy nhiên, viêm mũi dị ứng gây ra nhiều triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Ngoài ra, bệnh cũng có thể gây ra nhiều biến chứng nếu người bệnh không thực hiện các biện pháp điều trị và chăm sóc đúng cách. 

* Các biến chứng thường gặp của bệnh viêm mũi dị ứng:

• Ù tai, nhức đầu: tình trạng hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi,… xảy ra thường xuyên khiến bệnh nhân dễ bị đau đầu và ù tai.
• Tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp khác: bệnh kéo dài khiến bệnh nhân phải thở bằng miệng thường xuyên tạo điều kiện thuận lợi cho virus, vi khuẩn xâm nhập vào niêm mạc họng gây ra các bệnh viêm đường hô hấp như viêm họng, viêm amidan, viêm xoang, viêm VA, viêm thanh quản,…
• Hình thành polyp xoang, polyp mũi
• Bội nhiễm vi khuẩn: khiến dịch mũi vàng đục, cơ thể nóng sốt, đau đầu, mệt mỏi, ớn lạnh,… Nếu không điều trị sớm, nhiễm trùng có thể lây lan sang các cơ quan kế cận.
• Ngoài ra, các triệu chứng viêm mũi dị ứng bùng phát mạnh có thể khiến bệnh nhân mất ngủ, mệt mỏi, lo lắng nhiều và suy giảm trí nhớ. 

1. Cách điều trị bệnh Viêm mũi dị ứng

Hiện tại chưa có phương pháp điều trị dứt điểm viêm mũi dị ứng. Mặc dù không thể điều trị hoàn toàn nhưng bệnh nhân có thể giảm triệu chứng của bệnh bằng cách sử dụng thuốc và áp dụng một số biện pháp hỗ trợ. 

* Các nhóm thuốc hỗ trợ điều trị bệnh viêm mũi dị ứng thường được sử dụng:

• Thuốc kháng Histamin H1: 

• Cơ chế: đối kháng chọn lọc với histamin ở thụ thể H1.
• Hoạt chất:

• Thế hệ 1: Promethazine hydrochloride, Clorpheniramin maleat, Brompheniramine maleate, Diphenhydramine hydrochloride.
• Thế hệ 2: Loratadin, Cetirizine hydrochloride, Fexofenadine.

• Thời gian sử dụng: Các loại thuốc thế hệ 1 phát huy tác dụng ngắn khoảng 4 – 6 tiếng nên cần uống nhiều lần trong ngày, các thuốc thế hệ 2 có thời gian tác dụng dài từ 12 – 24 tiếng. Người bệnh chỉ cần dùng 1 lần/ngày.

• Thuốc xịt mũi co mạch: 

• Cơ chế: làm co mạch, hạn chế tình trạng phù nề, nghẹt mũi và sung huyết.
• Hoạt chất: Xylometazolin, Naphazolin.

• Thời gian sử dụng: thường chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn vì nhiều tác dụng phụ và khả năng lờn thuốc cao.

• Thuốc xịt mũi chứa Corticoid: 

• Cơ chế: làm ức chế miễn dịch tại chỗ, phát huy tác dụng kháng dị ứng và chống viêm làm co mạch và hạn chế tình trạng phù nề, nghẹt mũi và sung huyết.
• Hoạt chất: Mometasone furoate, Budesonid, Fluticasone.
• Thời gian sử dụng: sử dụng trong thời gian ngắn, sử dụng lâu dễ gây kích ứng niêm mạc hô hấp, chảy máu cam và tăng nguy cơ nhiễm trùng cơ hội.

• Kháng sinh: được sử dụng trong trường hợp viêm mũi dị ứng bội nhiễm. Giúp tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của tác nhân gây nhiễm trùng (chủ yếu là vi khuẩn).
• Ngoài những loại thuốc kể trên, bác sĩ cũng có thể chỉ định thêm một số thuốc khác như thuốc giảm đau, hạ sốt, viên uống bổ sung Vitamin C, Kẽm.

* Các biện pháp cải thiện viêm mũi dị ứng tại nhà:

• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Rửa mũi bằng nước muối sinh lý 2 – 3 lần/ ngày giúp làm dịu niêm mạc hô hấp và hỗ trợ tăng cường dẫn lưu dịch. Giúp cải thiện triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi, ngứa mũi, loại bỏ dịch tiết hô hấp, tránh tình trạng dịch tiết ứ đọng trong các hốc xoang, mũi và dẫn đến bội nhiễm.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm: Viêm mũi dị ứng chuyển biến nặng hơn khi thời tiết chuyển lạnh, khô hanh. Độ ẩm thấp khiến niêm mạc mũi bị kích ứng, khô và dễ ngứa ngáy. Vì vậy bệnh nhân có thể dùng máy tạo độ ẩm để cải thiện triệu chứng.

* Chăm sóc và phòng ngừa viêm mũi dị ứng:

Viêm mũi dị ứng thường tái phát khi bệnh nhân tiếp xúc với các yếu tố dị ứng. Vì vậy sau khi điều trị, bệnh nhân cần chủ động phòng ngừa bệnh bằng một số biện pháp đơn giản sau:

• Vào thời điểm chuyển mùa, nên sử dụng khẩu trang khi di chuyển, khi hoạt động ngoài trời để hạn chế hít phải các dị nguyên có trong không khí.
• Vệ sinh nhà cửa thường xuyên và sử dụng thiết bị lọc không khí để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn, phấn hoa, nấm mốc,…
• Chú ý súc miệng bằng nước muối để loại bỏ virus, vi khuẩn và các tác nhân dị ứng.
• Tắm nước ấm và giữ ấm cơ thể khi thời tiết chuyển lạnh.
• Sử dụng nước muối sinh lý rửa mũi thường xuyên – nhất là trong giai đoạn chuyển mùa, mùa phấn hoa.
• Bệnh nhân cũng cần tránh tiếp xúc với những dị nguyên 
• Nâng cao sức khỏe bằng cách ăn uống, nghỉ ngơi điều độ và tập thể dục thường xuyên.